Bhí díospóireacht shuimiúil ar siúl i Mí Márta na bliana seo i gColáiste Feirste i mBéal Feirste ar cheist na Gaeilge agus a stádas i sochaí na hÉireann sa lá atá inniu ann. Fiú más ar mhaithe leis an chartlann amháin atá sé, is fiú fós na físeáin a fheiceáil nó tá mé cinnte go mbeidh na téamaí go fóil an-ábhartha san am atá amach romhainn.
D’eagraigh POBAL an díospóireacht phoiblí seo agus bhí Príomhfheidhmeannach an scátheagrais, Janet Muller, bhí sí ina cathaoirleach ar an imeacht.
Labhair Eoghan Ó Néill, iriseoir agus colúnaí, labhair sé faoi na meáin chumarsáide Ghaeilge agus faoi ról na bpolaiteoirí sa cheist sna sé chondae.
Labhair Féilim Ó hAdhmaill, léachtóir i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh, agus thóg sé na ceisteanna sóisialta agus eacnamaíochta agus cheist an choilíneachais a bhaineann leis an teanga thuaidh agus theas.
Labhair Dónall Mac Giolla Chóill, eagarthóir La Nua, labhair sé faoi stádas na teanga sna sé chondae fichead agus sa Ghaeltacht go háirithe.
Bhí scéal ar Lá inniu (is féidir cóip den pháipéar nuachta a íoslódáil anseo) go mbeidh Uachtarán Chonradh na Gaeilge, Dáithí Mac Cárthaigh, go mbeidh sé ag déanamh baghcait ar an chomóradh i mBaile Átha Cliath ar Éirí Amach 1916.
Agus goidé an fáth a thug sé don seasamh dúshlánach seo? An é go bhfuil an tír scartha ag na Sasanaigh agus go bhfuil sé condae san OirThuaisceart go fóill faoi chois? An é go bhfuil Rialtas na tSaorstáit a thabhairt tacaíochta do fhórsaí an impiriúlachais san Iaráic? An é go bhfuil siad ag cuidiú le forghabháil na Palaistíne? Ní hea.
Is é cúis na hagóide ná nach léifear Forógra na Poblachta as Gaeilge.
Um… ceart go leor. Bhí mé féin ag dúil go raibh fáth eile taobh thiar de seo, ach ar an drochuair níl. Aontaím gur chóir go mbeadh an teanga dúchais lárnach in ócáid mar seo, ach níor chuir sé pioc iontais orm go raibh Rialtas na Poblachta (Poblacht na Seoiníní, gan amhras) a dhul ‘dearmad’ a dhéanamh ar an Ghaeilge.
Agus mar bharr ar an donas, ní chóir go gcuirfeadh ráiteas an Uasail Mhic Cárthaigh iontas orm. Ar ndóigh tá mé ag scríobh faoi Chonradh na Gaeilge anseo, Cumann na nDineasár amach is amach atá iontu.
Mór mo náire,
Mo chlann féin
do dhíol a máthair.
Mise Éire
srl srl…
I Halla Cathrach Bhéal Feirste ar na mallaibh bhí rún ag Sinn Féin (le tacaíocht ón SDLP) fuinneog chuimhneacháin a chur san fhoirgneamh do Shéamus Ó Conghaile, duine de cheannródaithe an tsóisialachais in Éirinn.
Iontas na n-iontas, bhí na haontachtóirí in éadan an rúin. Dúirt gealt ón DUP go raibh an rún mar chuid de scéim chomhcheilgeach na bpoblachtóirí le féiniúlacht Bhriotanach na Sé Condae a dhíothú.
Bhí cónaí ar an Chonghaileach insa chathair seo cois cuain ar feadh na mblianta ag tús na fichiú haoise. Agus é ina oifigeach den ITGWU bhí sé ina chónaí ar Bhóthar na bhFál lena theaghlach. D’oibrigh sé go díograiseach ar son lucht oibre na cathrach agus throid sé go dian in aghaidh an tseicteachais.
Bhuel, b’fhéidir nach iontas é nach bhfuil aontachtóirí sásta é a fheiceáil lá i ndiaidh lae. Déanfaidh iarsmaí an impiriúlachais cúis dóibh siúd.